PIERWSZE DWUDZIESTOPIĘCIOLECIE (1944-1969)

W roku akademickim 1944/1945 - pierwszym roku funkcjonowania UMCS - matematyka była reprezentowana przez dwie katedry i ich kierowników, którymi byli przedwojenni profesorowie zwyczajni matematyki, Mieczysław Biernacki - profesor Uniwersytetu Poznańskiego oraz Juliusz Rudnicki - profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Zajęcia dydaktyczne odbywały się w gmachu gimnazjum Staszica, a ponadto, począwszy od drugiego trymestru, w trzypiętrowej kamienicy przy Alejach Racławickich 21. W roku akademickim 1945/1946 prof. Rudnicki wyjechał do Torunia, gdzie powstawał nowy uniwersytet, nawiązujący do wileńskich tradycji. Katedra Matematyki II pozostała wprawdzie nieobsadzona, lecz powstały dwie nowe katedry: Logiki i Podstaw Matematyki oraz Statystyki Matematycznej. Ich kierownikami zostali zastępcy profesora: dr Jerzy Słupecki oraz dr Mikołaj Olekiewicz, do których dyspozycji przydzielono lokale przy ul. Skłodowskiej 2.

W lutym r. 1946 habilitował się na Wydziale dr Jan Mikusiński, uczeń prof. Biernackiego z okresu poznańskiego. On też objął z dniem 1 IX 1946 roku kierownictwo Katedry Matematyki II. Pod koniec r. 1947, po dwuletnim pobycie w Lublinie, prof. Słupecki przeniósł się do Wrocławia. Katedrę Logiki i Podstaw Matematyki objął po nim z dniem 1 IX 1947 roku dr Adam Bielecki, zaproszony do Lublina przez prof. Biernackiego.

W roku 1947 sekcja matematyki otrzymała do swej dyspozycji pomieszczenia i sale wykładowe przy Placu Litewskim 5, co trochę poprawiło sytuację lokalową. Pod koniec r. 1948 prof. Mikusiński, po dwuletnim pobycie w Lublinie, również przeniósł się do Wrocławia. Katedrę Matematyki II objął po nim po swej habilitacji, która miała miejsce w lipcu r. 1949, prof. Adam Bielecki, a przemianowana w r. 1950 na Katedrę Matematyki III dawna Katedra Logiki i Podstaw Matematyki została obsadzona z dniem 1 X 1951 roku przez dr. Krzysztofa Tatarkiewicza, ucznia prof. Ważewskiego z UJ. W roku 1951 nastąpił podział Wydziału Mat.-Przyr. na Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii oraz na Wydział Biologii i Nauk o Ziemi.

Dalsze zmiany organizacyjne nastąpiły w r. 1952, kiedy weszła w życie nowa ustawa o szkolnictwie wyższym. Stopień naukowy doktora został na wzór sowiecki zastąpiony stopniem kandydata nauk, habilitacja zaś została zniesiona, a na jej miejsce wprowadzono stopień doktora nauk. Jednocześnie wprowadzono dwustopniowe studia 3 + 2. Prawo do prowadzenia pełnych pięcioletnich studiów otrzymały tylko trzy uniwersytety: warszawski, wrocławski i krakowski. Utworzono wówczas Zespołową Katedrę Matematyki. Kierownikiem jej został prof. Biernacki, kierownictwo zaś trzech Zakładów Matematyki wchodzących w jej skład otrzymali: M. Biernacki, A. Bielecki i K. Tatarkiewicz. Ten ostatni został mianowany decyzją CKK docentem w r. 1953. Taki stan organizacyjny utrzymał się niemal do końca roku 1959.

W tym czasie w r. 1954 zostały ukończone dwa budynki dla Wydziału. Jeden z nich - MF1 - otrzymały matematyka, fizyka i chemia fizyczna (prof. Andrzej Waksmundzki), drugi zaś, zwany małą chemią, chemia nieorganiczna (prof. Włodzimierz Hubicki) i organiczna (prof. Marian Janczewski). Spośród absolwentów studiów trzyletnich matematyki w r. 1954 zakwalifikowano u nas na studia wyższego stopnia dwoje istotnie wyróżniających się studentów, mających do tego właściwe pochodzenie (Barbarę Lewczyńską-Piłatową i Zdzisława Lewandowskiego), lecz wyróżnienie takie spotkało również znacznie słabszego absolwenta, który szczycił się swoją służbą w batalionach NKWD zwalczających reakcyjne podziemie.

W związku z zakwalifikowaniem UMCS do uczelni niższej rangi skreślono z planu budowę audytorium wydziałowego, które miało stanąć w miejscu, gdzie dziś wznosi się wieżowiec matematyki i fizyki MF3 oraz budynek narożny fizyki F2 z wejściem od ul. Radziszewskiego. Gdy w r. 1958 ponownie zmieniono ustawę akademicką, przywracając stopień doktora i habilitacje oraz likwidując studia dwustopniowe, spodziewany znaczny wzrost liczby studentów wymuszał radykalne powiększenie bazy lokalowej. Jeśli chodzi o chemię, genialnie proste rozwiązanie znalazł prof. Waksmundzki. Korzystając z naukowych aspiracji wiceministra przemysłu chemicznego mgr. Karola Akermana, który dysponował sporymi środkami finansowymi w związku z budową Zakładów Azotowych w Puławach, umożliwiono mu przeprowadzenie doktoratu i habilitacji na UMCS. W zamian za to Ministerstwo sfinansować miało budowę dużej chemii, gdzie kształcono by chemików na potrzeby kombinatu puławskiego. W latach sześćdziesiątych zaczęto ten plan realizować.

Gdy w r. 1962 prorektorem do spraw nauki został prof. Żuk, podjął się on realizacji budowy audytorium w zmienionej formie. Chemicy wycofali się sami, matematyków zaś "wycofano" obietnicą przydzielenia pomieszczeń Akademii Rolniczej po jej przeprowadzce na Felin. Realizacja tak zmienionego planu zaczęła się w połowie lat sześćdziesiątych.

Tymczasem w r. 1959 umiera prof. Biernacki, twórca lubelskiego ośrodka matematycznego. Kierownictwo Zespołowej Katedry Matematyki obejmuje po nim prof. Bielecki. Ponieważ prof. Tatarkiewicz, w związku z sytuacją rodzinną (konieczność opieki nad rodzicami) rozpoczął starania o przeniesienie do Warszawy, zaistniała obawa, że sekcja matematyczna na UMCS zostanie zlikwidowana. Jednakże zapobiegł temu prof. Bielecki. Sfinalizował on w r. 1960 jako promotor dwa bardzo dobre doktoraty (J. Kisyński, Z. Lewandowski), był recenzentem trzech prac habilitacyjnych (Jan Krzyż na UJ w r. 1961, Konstanty Radziszewski na UMCS w r. 1962, Zdzisław Lewandowski na UMCS w r. 1963) oraz promotorem trzech dalszych doktoratów w r. 1962 (Barbara Krzyżowa, Jan Błaż, Tadeusz Dłotko). Mimo przejścia prof. Tatarkiewicza na Politechnikę Warszawską w r. 1962, kadra nauczająca była już dostatecznie silna, tak że groźba likwidacji sekcji została zażegnana. Zresztą prof. Tatarkiewicz nadal przyjeżdżał na zajęcia z Warszawy przez 4 lata, z roczną przerwą, kiedy przebywał w USA. W ramach Zespołowej Katedry Matematyki zostały powołane Zakłady Funkcji Analitycznych i Geometrii, których kierownikami zostali docenci Krzyż i Radziszewski. Zakłady te zostały przekształcone w samodzielne katedry, a Zespołowa Katedra Matematyki w Katedrę Analizy Matematycznej. W r. 1965, w ramach Katedry Analizy Matematycznej jej kierownik prof. Bielecki zorganizował przy współudziale dr. Światomira Ząbka i mgr. Zbigniewa Skorzyńskiego w baraku przy ul. Langiewicza Zakład Metod Numerycznych. Zainstalowano tam początkowo komputer UMC-1, w r. 1966 zaś nieco lepszy komputer typu Odra 1013. Na kierunku matematyka powołano jednocześnie studia o specjalności metody numeryczne. W r. 1969 z inicjatywy prof. Bieleckiego tytuł naukowy docenta otrzymali dr Krzyżowa i dr Ząbek. Doc. Krzyżowa pełniła przez 4 kadencje obowiązki prodziekana do spraw studenckich na Wydziale Mat.-Fiz.-Chem., doc. Ząbkowi zaś powierzono kierownictwo Zakładu Metod Numerycznych.